Sloka
विशालश्रीखण्डद्रवमृगमदाकीर्णघुसृण
प्रसूनव्यामिश्रं भगवति तवाभ्यङ्गसलिलम् ।
समादाय स्रष्टा चलितपदपांसून्निजकरैः
समाधत्ते सृष्टिं विबुधपुरपङ्केरुहदृशाम् ॥ 19॥
viśālaśrīkhaṇḍadravamṛgamadākīrṇaghusṛṇa
prasūnavyāmiśraṃ bhagavati tavābhyaṅgasalilam ।
samādāya sraṣṭā chalitapadapāṃsūnnijakaraiḥ
samādhattē sṛṣṭiṃ vibudhapurapaṅkēruhadṛśām ॥ 19॥
விஶாலஶ்ரீக²ண்ட³த்³ரவம்ருக³மதா³கீர்ணகு⁴ஸ்ருண
ப்ரஸூனவ்யாமிஶ்ரம் ப⁴க³வதி தவாப்⁴யங்க³ஸலிலம் ।
ஸமாதா³ய ஸ்ரஷ்டா சலிதபத³பாம்ஸூன்னிஜகரை:
ஸமாத⁴த்தே ஸ்ருஷ்டிம் விபு³த⁴புரபங்கேருஹத்³ருஶாம் ॥ 19॥
Audio Link
https://drive.google.com/file/d/1aybAs3vG4FszWXZekXfEzJA79imBIBJf/view?usp=drivesdk
Padacheda (Word Separation)
विशाल-श्रीखण्ड-द्रव-मृग-मद-आकीर्ण-घुसृण
प्रसून-व्यामिश्रम् भगवति तव अभ्यङ्ग-सलिलम् ।
समाधाय स्रष्टा चलित-पद-पांसून् निज-करैः
समाधत्ते सृष्टिम् विबुध-पुर-पङ्केरुह-दृशाम् ॥
Anvaya (Prose Order)
हे भगवति, विशालश्रीखण्डद्रवमृगमदाकीर्णघुसृणप्रसूनव्यामिश्रं तव अभ्यङ्गसलिलं स्रष्टा निजकरैः समाधाय, चलितपदपांसून् समाधाय, विबुधपुरपङ्केरुहदृशां सृष्टिं समाधत्ते।
Meaning of the Words
विशालश्रीखण्डद्रवमृगमदाकीर्णघुसृण - viśālaśrīkhaṇḍadravamṛgamadākīrṇaghusṛṇa = विशाल —abundant/great + श्रीखण्ड — sandalwood + द्रव — liquid/paste + मृगमद - mṛga-mada - मृग — musk deer & मद — musk + आकीर्णघुसृण - ākīrṇa-ghusṛṇa - आकीर्ण — filled/scattered with & घुसृण — saffron like fragrant substance
प्रसूनव्यामिश्रं - prasūnavyāmiśraṃ = प्रसून — flowers+ व्यामिश्र — mixed together with
भगवति - bhagavati
तवाभ्यङ्गसलिलम् - tavābhyaṅgasalilam = तव — Your + अभ्यङ्ग — ceremonial bathing/anointing + सलिल — water
समादाय - samādāya - having taken
स्रष्टा - sraṣṭā - Brahmā (the creator)
चलितपदपांसून्निजकरैः - chalitapadapāṃsūnnijakaraiḥ = चलित — moved + पद — feet + पांसु — dust
समाधत्ते सृष्टिं - samādhattē sṛṣṭiṃ = समाधत्ते — undertakes, accomplishes, brings about + सृष्टिम् — creation
विबुधपुरपङ्केरुहदृशाम् - vibudhapurapaṅkēruhadṛśām = विबुध — gods/celestial beings + पुर — city+ पङ्केरुह — lotus + दृश् — eye
Thus विबुधपुरपङ्केरुहदृशाम् = “of those whose lotus-like eyes belong to the celestial world”. More naturally in context: “the creation of the lotus-eyed beings of the celestial realm.”
தமிழாக்கம்
அதிமிகு சந்தனக் குழம்புடன் கஸ்தூரி குங்குமப்பூவும்
அழகுமலர்களும் கலந்த உன் திருமஞ்சன நீரெடுத்து, நீ
பயிலும் நடைபாதம் விழை தூசியுடன் குழைத்து, பகவதியே
எழில்மகு விண்ணுலக மங்கையைப் படைத்திட்டன் பிரமன் ! 19
Meaning
O Bhagavatī ! the wide unguent-water for your bath, mixed with sandalwood liquid, musk, saffron, fragrant substances, and flowers was taken by Brahmā; the creator mixes it with the dust your feet created while walking, and has created with it the prettiest women of heavens.
(The imagery therefore presents Your foot-dust itself as the creative material of Brahmā’s creation).
God Bless
Leave a Reply